Жин хасах зөвлөгөө

БЖИ буюу Биеийн жингийн индекс (англиар Body Mass Index) нь хүний жинг өндөртэй нь харьцуулж, биеийн жин хэвийн, дутуу эсвэл илүүдэлтэй эсэхийг түргэн үнэлэх олон улсад хүлээн зөвшөөрсөн үзүүлэлт юм. Бельги эрдэмтэн Адольф Кетле 19-р зуунд боловсруулсан тул «Кетлегийн индекс» гэж бас нэрлэдэг. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ) насанд хүрэгчдийн жингийн байдлыг ангилахад өргөн ашигладаг.

Томьёо нь энгийн: БЖИ = жин (кг) ÷ өндөр (м)². Жишээ нь 80 кг жинтэй, 1.70 м өндөртэй хүний БЖИ = 80 ÷ (1.70 × 1.70) = 80 ÷ 2.89 ≈ 27.7 болно. Дээрх тооцоолуур үүнийг автоматаар бодоод ангилал, биеийн өөхний хувь, идеал жингийн муж зэргийг танд харуулна.

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын стандарт ангилал:

Илүүдэл жин болон таргалалт нь дараах өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг: 2-р хэлбэрийн чихрийн шижин, цусны даралт ихсэх, зүрх судасны өвчин, тархины цус харвалт, зарим хорт хавдар, үе мөчний өвчин, нойрны апноэ. Сайн мэдээ нь — жингээ ердөө 5–10% бууруулахад л эдгээр эрсдэл бууруулахад тусалдаг.

БЖИ нь зөвхөн жин ба өндрийг харьцуулдаг тул булчин болон өөхийг ялгадаггүй. Их булчинлаг тамирчны БЖИ өндөр гарч «илүүдэлтэй» мэт харагдаж болох бол булчин багатай хүн «хэвийн» ч өөх ихтэй байж болно. Энэ тооцоолуур үүнийг харгалзан биеийн өөхний хувь (нас, хүйс), идэвхийн түвшин, биеийн бүтцийг нэмж тооцдог тул илүү бодитой үр дүн өгдөг. Хамгийн нарийвчлалтай үнэлгээг эмч, эрүүл мэндийн мэргэжилтэн хийнэ.

• Долоо хоногт 0.5–1 кг-аас хэтрүүлэхгүй буурах (хэт хурдан хасах нь булчин алдагдуулна).
• Өдрийн илчлэгийг хэрэгцээнээсээ дунд зэрэг (15–25%) бууруулах.
• Уураг хангалттай идэж булчингаа хамгаалах.
• Долоо хоногт 150+ минут дунд эрчмийн дасгалыг хүчний дасгалтай хослуулах.
• Хангалттай нойр (7–8 цаг) авч, өдөрт 1.5–2.5 литр ус (цай, шөл орно) уух.

Дээрх тооцоолуур таны БЖИ, эрүүл жин, зорилтод хүрэх хугацааг шууд, харин илчлэг, хоолны цэс, жор, дасгалын төлөвлөгөөг үнэгүй бүртгэлээр гаргаж өгнө.

BMI (БЖИ) хэд байвал хэвийн вэ?

Насанд хүрэгчдэд биеийн жингийн индекс 18.5–24.9 хооронд байвал хэвийн гэж үздэг. Энэ муж нь зүрх судас, бодисын солилцооны өвчний эрсдэл хамгийн бага байдаг түвшин юм.

BMI-аа хэрхэн тооцдог вэ?

БЖИ = жин (кг) ÷ өндөр (м)². Жишээ нь 80 кг жинтэй, 1.70 м өндөртэй хүний БЖИ = 80 ÷ (1.70 × 1.70) ≈ 27.7 болно.

BMI 30-аас дээш бол юу гэсэн үг вэ?

БЖИ 30-аас дээш бол таргалалт гэж ангилна. Энэ нь 2-р хэлбэрийн чихрийн шижин, цусны даралт ихсэх, зүрх судасны өвчний эрсдэл нэмэгдсэнийг илтгэх тул эмчийн зөвлөгөө авахыг зөвлөдөг.

BMI булчинлаг хүнд үнэн зөв үү?

БЖИ дангаараа булчин ба өөхийг ялгадаггүй тул их булчинлаг хүний БЖИ өндөр гарч болзошгүй. Тиймээс биеийн өөхний хувь, идэвхийн түвшин, биеийн бүтцийг хамт харах нь илүү бодитой.

Хэвийн жинд хүрэхэд хэр хугацаа шаардлагатай вэ?

Хасах жингээс хамаарна. Эрүүл, тогтвортой хурд бол долоо хоногт 0.5–1 кг. Жишээ нь 10 кг хасахад ойролцоогоор 3–5 сар шаардагдана.

Энэ ангилал хүүхдэд тохирох уу?

Үгүй. 18-аас доош насныханд нас, хүйсийн перцентилийн график ашигладаг. Энэхүү тооцоолуур насанд хүрэгчдэд зориулагдсан.